Yağmur suyunu çatıdan güvenli şekilde uzaklaştıran oluklar, yaprak, çamur, kuş yuvası kalıntısı ve rüzgârla taşınan küçük parçacıklar nedeniyle zamanla tıkanabilir. Bu durum yalnızca suyun taşmasına yol açmaz; cephede nem, çatı kenarlarında çürüme, temel çevresinde su birikmesi ve iç mekânda rutubet gibi daha maliyetli sorunların da başlangıcı olabilir. Doğru yöntemle yapılan tıkanan oluk temizleme işlemi, hem su akışını düzeltir hem de yapının uzun vadeli korunmasına katkı sağlar.
Tıkanıklığın en belirgin işareti, yağmur sırasında suyun iniş borusu yerine oluk kenarlarından taşmasıdır. Ayrıca oluk içinde bitki filizlenmesi, iniş borusundan zayıf su gelmesi, duvarda koyu nem izleri ve saçak altında damlama da dikkate alınmalıdır.
Kontrolü yalnızca yoğun yağmurdan sonra yapmak yanıltıcı olabilir. Hafif yağışta da su belirli noktalarda birikiyorsa, oluk eğimi bozulmuş veya içeride katılaşmış tortu oluşmuş olabilir. Bu nedenle temizlik öncesi gözle kontrol yapmak, sorunun yalnızca kir birikimi mi yoksa montaj kaynaklı mı olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur.
Oluk temizliği çoğu zaman merdivenle çalışmayı gerektirir. Merdiven sağlam zemine yerleştirilmeli, mümkünse bir kişi aşağıda destek için bulunmalıdır. Islak, rüzgârlı veya buzlanma riski olan havalarda çalışmak güvenli değildir.
Özellikle çok katlı binalarda ya da eğimli çatılarda kişisel müdahale risklidir. Bu tür yapılarda tıkanıklık basit görünse bile güvenlik, maliyetten daha öncelikli değerlendirilmelidir.
İlk adım, oluk içinde biriken yaprak, dal, kozalak ve çamur parçalarını temizlemektir. Bunun için plastik bir oluk küreği veya küçük el aleti kullanılabilir. Metal ve sivri aletler, oluk yüzeyini çizebilir ya da ek yerlerinde hasara neden olabilir.
Büyük atıklar alındıktan sonra hortumla kontrollü şekilde su verin. Su iniş borusuna doğru kesintisiz akıyorsa ana tıkanıklık giderilmiş demektir. Ancak su bir noktada gölleniyor veya geri taşıyorsa eğim sorunu ya da boru içinde tıkanıklık olabilir.
Oluk temiz olsa bile iniş borusu tıkalıysa sistem çalışmaz. Borunun alt çıkışından su gelmiyorsa, üstten verilen su boru içinde bir engelle karşılaşıyor olabilir. Bu durumda basıncı çok artırmadan hortumla su vermek denenebilir. Aşırı basınç, eski borularda ek yerlerini ayırabilir.
Daha sert tıkanıklıklarda esnek gider açma teli kullanılabilir. Ancak boru PVC ise zorlayıcı hareketlerden kaçınmak gerekir. Boru içinde sıkışmış taş, kuş yuvası veya sertleşmiş çamur varsa profesyonel ekipmanla müdahale daha güvenlidir.
Tıkanıklığı açmak için kimyasal gider açıcı kullanmak doğru bir yöntem değildir. Bu ürünler metal aksamlara, contalara ve çevredeki bitkilere zarar verebilir. Ayrıca oluk sistemi kanalizasyon hattı gibi kapalı bir tesisat olmadığından kimyasal kullanım genellikle etkisiz kalır.
Bir diğer hata, yalnızca görünen kısmı temizleyip köşe dönüşlerini ve iniş ağızlarını kontrol etmemektir. Tıkanmalar çoğunlukla suyun yön değiştirdiği bu noktalarda yoğunlaşır. Tıkanan oluk temizleme sırasında bağlantı noktalarının gevşek olup olmadığı da gözden geçirilmelidir.
Oluklar yılda en az iki kez, özellikle sonbahar yaprak dökümünden sonra ve ilkbahar yağmurlarından önce kontrol edilmelidir. Ağaçların yapıya çok yakın olduğu alanlarda bu aralık daha kısa tutulabilir.
Düzenli kontrol, küçük bir temizlik ihtiyacının su yalıtımı ve cephe onarımına dönüşmesini önler. Yağmur başlamadan yapılan kısa bir bakım, özellikle kış aylarında donma ve taşma riskini belirgin şekilde azaltır.
